COP 31 ANTALYA'DA BAŞLADI: KARAYOLLARINDA ÇEVRE DOSTU VE DÜŞÜK KARBONLU ULAŞIM VİZYONU
Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31'inci Taraflar Konferansı (COP 31), iklim değişikliğiyle mücadele, sera gazı emisyonlarının azaltılması ve sürdürülebilir bir gelecek için uluslararası iş birliğinin geliştirilmesini amaçlayan önemli bir platform olarak ülkeleri bir araya getiriyor. 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleştirilen konferansta, iklim değişikliğine uyum, temiz enerjiye geçiş, iklim finansmanı ve sürdürülebilir kalkınma gibi konular ele alınıyor.
Konferans kapsamında düzenlenen Yeşil Lojistik Belgesi Ödül Töreni'nde konuşan Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, ulaşım sektöründe düşük karbonlu dönüşümün önemine dikkat çekerek kara yolu yatırımlarının çevresel kazanımlarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Ulaşım sektörünün Türkiye'de sera gazı emisyonları içerisinde yüzde 17,6'lık payla ikinci sırada yer aldığını belirten Bakan Uraloğlu, son 24 yılda ulaştırma ve altyapı alanında gerçekleştirilen yatırımların güncel değerinin 355 milyar dolara ulaştığını bildirdi. Bu yatırımların enerji verimliliğini artırmak, seyahat sürelerini kısaltmak ve karbon emisyonlarını azaltmak amacıyla da hayata geçirildiğini ifade eden Uraloğlu, bölünmüş yol ağının 6 bin 101 kilometreden 30 bin 292 kilometreye çıkarıldığını kaydetti.
Bölünmüş yollar sayesinde yıllık 807 milyon saat zaman ve 2 milyar 640 milyon litre akaryakıt tasarrufu sağlandığını belirten Uraloğlu, bu yatırımlarla yaklaşık 6,6 milyon ton karbon emisyonunun atmosfere salınmasının önlendiğini vurguladı. Uraloğlu, yaban hayatının geçişini sağlayan ekolojik köprülerden yenilenebilir enerji yatırımlarına kadar doğayla uyumlu bir ulaşım altyapısı oluşturmayı esas aldıklarını da dile getirdi.
KGM, Sürdürülebilir Karayolu Altyapısını Geliştiriyor
Karayolları Genel Müdürlüğü, planlama ve projelendirmeden yapım, bakım ve işletmeye kadar uzanan tüm süreçlerde çevresel duyarlılığı gözeterek doğal kaynakların verimli kullanılmasını, biyolojik çeşitliliğin korunmasını ve karayolu altyapısının iklim değişikliğine karşı dayanıklılığının artırılmasını hedefliyor.
Türkiye genelinde 30 bin 292 kilometreye ulaşan bölünmüş yol ağı, seyahat sürelerinin kısaltılması ve trafik akışının iyileştirilmesinin yanı sıra enerji kaynaklarının daha verimli kullanılmasına ve ulaşım kaynaklı emisyonların azaltılmasına katkı sağlıyor. Çevre yolları, farklı seviyeli kavşaklar ve akıllı trafik yönetimi uygulamalarıyla trafik yoğunluğunun ve araçların bekleme sürelerinin azaltılması da bu yaklaşımın önemli unsurları arasında yer alıyor.
Biyolojik Çeşitlilik ve Doğal Yaşam Korunuyor
Karayolları Genel Müdürlüğü, karayolu projelerinde doğal yaşamın ve biyolojik çeşitliliğin korunmasına yönelik uygulamalarını sürdürüyor. Kurumun sorumluluğundaki yol ağında 16 ekolojik köprü hizmet verirken 1 ekolojik köprünün yapımı devam ediyor, 22 ekolojik köprü ile bir tünelin daha yapılması planlanıyor. Planlanan tünel, endemik Kaş Likya orkidesinin yayılım alanının korunması amacıyla 3 bin 300 metre uzunluğunda projelendirildi.
Büyük ölçekli projelerde de çevresel hassasiyetler doğrultusunda özel mühendislik çözümleri uygulanıyor. Nallıhan Kuş Cenneti sahası, yaban hayatının korunması ve sulak alanın doğal yapısının zarar görmemesi amacıyla 270 metre uzunluğundaki köprü ve 1.278 metre uzunluğundaki tünelle geçildi.
İstanbul-İzmir Otoyolu güzergâhında Hersek Lagünü ve Uluabat Gölü'nün ekolojik değerleri gözetilirken, 1915 Çanakkale Köprüsü ve Malkara-Çanakkale Otoyolu'nun yapımında deniz memelilerinin korunmasına yönelik izleme çalışmaları gerçekleştirildi. Kuzey Marmara Otoyolu'nda ise proje alanındaki endemik bitki türlerinin korunması için bitki taşıma çalışmaları yürütüldü.
Ağaçlandırma çalışmaları kapsamında son 24 yılda Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından 76,7 milyon, yap-işlet-devret projeleri kapsamında ise 21,8 milyon olmak üzere toplam 98,5 milyon fidan dikildi. Karayolu güzergâhlarındaki peyzaj uygulamalarında su tüketimini azaltan çözümlere yönelerek doğal kaynakların korunmasına da katkı sağlanıyor.
Geri Dönüşüm ve Yenilenebilir Enerji Uygulamaları Yaygınlaşıyor
Karayolu yapım ve bakım faaliyetlerinde kaynak verimliliğini artırmak amacıyla geri dönüşüm uygulamalarına da ağırlık veriliyor. Kazınan asfalt malzemelerinin yeniden değerlendirilmesiyle yalnızca 2025 yılında 42 bin ton malzeme geri kazanıldı. Bu uygulamalar doğal kaynak tüketiminin ve atık miktarının azaltılmasının yanı sıra ekonomik kazanım da sağlıyor.
KGM, enerji ihtiyacının yenilenebilir kaynaklardan karşılanmasını desteklemek amacıyla güneş enerjisi santrali projelerini de hayata geçiriyor. İzmir Çeşme, Van ve Elâzığ Kömürhan'daki santraller bu alandaki uygulamaların örneklerini oluşturuyor. Kurulan projelerle kurum tesislerinin enerji ihtiyacının yenilenebilir kaynaklardan karşılanması, fosil yakıt kullanımının ve buna bağlı sera gazı emisyonlarının azaltılması hedefleniyor.
İklim Değişikliğine Karşı Dirençli Altyapı Oluşturuluyor
Sürdürülebilir ulaşım altyapısının önemli bileşenlerinden birini de iklim değişikliğinin yol açabileceği risklere karşı dayanıklılık oluşturuyor. KGM; şiddetli yağış, sel ve taşkın, heyelan, kaya düşmesi, aşırı sıcaklık ve orman yangını gibi tehlikelere karşı karayolu altyapısının dayanıklılığını artırmaya yönelik çalışmalar yürütüyor.
Bu kapsamda heyelan sahalarındaki hareketliliğin izlenmesini sağlayan erken uyarı sistemleri ve kaya düşmesi riskine karşı çelik grid ağ uygulamaları kullanılıyor. Köprü, tünel ve diğer sanat yapılarının afetlere karşı dayanıklılığının artırılması da ulaşımın güvenli ve kesintisiz sürdürülmesine yönelik çalışmalar arasında bulunuyor.
Akıllı ulaşım sistemleriyle trafik ve meteoroloji verilerinin anlık izlenmesi, sürücülerin yol ve hava koşulları hakkında bilgilendirilmesi ve trafik akışının daha etkin yönetilmesi hedefleniyor. Devlet ve il yolları ile otoyollarda toplam 8 bin 139 kilometreye ulaşan fiber optik haberleşme altyapısı, bu sistemlerin gelişimini destekliyor.
Karayolları Genel Müdürlüğü, çevresel etkileri azaltan, doğal ve kültürel değerleri koruyan, kaynakları verimli kullanan ve değişen iklim koşullarına uyum sağlayabilen bir ulaşım altyapısı geliştirmek amacıyla çalışmalarını sürdürüyor. Bu çalışmalar, 2053 Net Sıfır Emisyon hedefi doğrultusunda ulaştırma sektörünün düşük karbonlu dönüşümüne katkı sunuyor.
